تبلیغات
نانو - روزانه 500‌محصول نانوفناوری وارد بازار می‌شود
زندگی بهتر با نانو

روزانه 500‌محصول نانوفناوری وارد بازار می‌شود

سه شنبه 1 دی 1388 01:21 ق.ظ

نویسنده : iran ستوده
مهندس ایمان مرادی، دارای فوق لیسانس پروتئومیك از دانشگاه لندن و نانوفناوری از ایتالیا است.

 وی مدیرعامل مركز مشاوره و توسعه نانو فناوری ایتالیا، مدیر تحقیقات و نانوتك شركت سنچریون آمریكا كه در زمینه كاربردهای فناوری نانو در بدنه شاتل، هواپیما و لباس‌های بسیار مقاوم كار می‌كند و طراح و مجری طرح شهرك بین‌المللی نانو فناوری خاورمیانه است.

وی از سال 76 تئوری ذخیره اطلاعات در سطح ملكولی (MERI) را مطرح كرده و از سال 77 تیمی را تشكیل داد تا توانست به‌طور عملی این كار را انجام دهد و اولین نمونه‌های محیط ملكولی ذخیره اطلاعات را ساخت و آن را توسعه داد. فرقی كه MERI با محیط‌های ملكولی ذخیره فعلی دارد این است كه به‌علت كوچك بودن آن ملكول‌ها ظرفیت ذخیره‌شان بسیار زیاد است. كار وی تقلیدی از طبیعت است یعنی از ملكول DNAكه فواصل واحدهای سازنده‌اش (نوكلئوتیداسیدها) خیلی كم است استفاده كرده و طی پروسه‌ای اطلاعات را روی آن ذخیره كرد و در سال 80 تیمش اولین جایزه ملی نانوفناوری را به خاطر این كار به دست آورد.

وی در حقیقت قبل از اینكه اسمی از نانوفناوری در ایران بیاید روی آن كار می‌كرد و بعد از سال‌80 هم در مؤسسه پژوهشی‌اش روی نانوفناوری نانووایر‌ها و نانوواری‌ها شروع به كار كرد. وی از جمله كسانی است كه برای كمیسیون نانوفناوری اتحادیه اروپا گزارش تهیه كرده است. با مهندس مرادی در باره آخرین دستاوردهای تحقیقاتی‌اش در زمینه نانوفناوری گفت‌وگو كرده‌ایم.

  • چند وقت پیش در یك همایش در باره پیشتازی ایران در نانو فناوری مطالبی را عنوان كرده بودید. در این باره توضیح می‌دهید كه جریان چه بوده است؟

تا قبل از اعلام این خبر جدید شواهدی وجود داشته كه خیلی سال‌ها قبل تمدن روم‌ها به نانو فناوری دست پیدا كرده بودند و این قضیه اثبات شد. شیئی جام مانند در موزه لندن وجود دارد كه دارای خاصیت جادویی خاصی است یعنی اگر نور از بیرون به آن تابانیده شود به رنگ سبز و اگر از داخل این كار صورت بگیرد به رنگ قرمز دیده می‌شود. یافتن علت این موضوع سال‌ها ذهن دانشمندان را به‌خود مشغول كرده بود تا اینكه چند سال قبل با آزمایش‌هایی كه روی مواد این جام انجام دادند فهمیدند كه یك سری ذرات نقره و طلا در ابعاد نانو در این جام وجود دارد و همین باعث بروز چنین خاصیتی شده است. این جام مربوط به 400 سال قبل است. اینكه 400 سال قبل رومی‌‌ها چگونه به این فناوری بسیار پیچیده دست پیدا كرده‌اند مسئله‌ای مهم بوده كه هنوز هم جوابی برای آن پیدا نشده است.

اما می‌دانیم كه چنین كاری شده و وجود دارد. البته حدس من این است كه آنها از روش بیوسنتز استفاده كرده‌اند. می‌دانید كه ما چند روش برای داشتن نانو پارتیكال‌های طلا و نقره داریم، مثلا روش فیزیكی، شیمیایی، اما ما مطمئن هستیم كه رومی‌های قدیم به این روش‌ها دسترسی نداشته‌اند. بنابر این امكان دارد آنها از روش بیولوژیك استفاده كرده باشند. این روش در هند و آمریكا با استفاده از برخی گیاهان و قارچ‌های میكروسكوپیك انجام شده است. یعنی توانسته‌اند نمك‌های طلا را در ابعاد نانو تبدیل به طلای خالص كنند. اما چیزی كه به پیشینه ایرانی‌ها برمی‌گردد این است كه ما مدعی هستیم كه ایرانی‌ها حتی قبل از رومی‌ها به این فناوری دست پیدا كرده‌اند یعنی حدود 2500‌سال قبل.

من در هنگام بازدید از جام رومی در موزه لندن، ذهنم به سمت نكته‌ای در كتب قدیمی به نام زرسرخس رفت، من حدس زدم كه ممكن است در ایران هم برای تولید آن از نانو پارتیكال‌ها استفاده كرده باشند. لذا من و همسرم تحقیق روی كتاب‌های قدیمی را شروع كردیم و متوجه شدیم در دوره هخامنشیان طلای سرخ بسیار ارزشمند‌تر از طلای زرد بوده و فقط در مراسم خاص داد و ستد می‌شده است. بعد از بررسی و مطالعه كتب و منابع قدیمی و تاریخی به این نتیجه رسیدیم كه در دوره سامانیان و عباسیان هم زرسرخ وجود داشته اما هیچ‌كدام از اینها آن زر سرخ مشهور دوره هخامنشیان نبوده است.

در دوره سامانیان، طلا را با جیوه مخلوط می‌كردند و در دوره عباسیان طلا را با مس مخلوط می‌كردند چون می‌خواستند سكه ضرب كنند. اما در دوران هخامنشیان، یك دستور دولتی از طرف داریوش اول صادر شده مبنی بر اینكه هر سكه‌ای كه ضرب می‌شده فقط باید مخلوطی از طلا و نقره با نسبت مشخص باشد. لذا در این زرسرخ ویژه اثری از جیوه و مس نیست. نتیجه بررسی این شد كه نیشابوریان آن زمان، با فناوری منحصر به فردی كه به آن دست یافته بودند سكه‌ای ضرب می‌كردند كه ضمن حفظ نسبت طلا و نقره، رنگ قرمز داشت.

رنگ قرمز برای ایرانیان مقدس بوده لذا آنها با این كار هم از آن دستور حكومتی تخطی نكرده و هم سكه‌ای با رنگ قرمز ضرب كرده بودند. تئوری ما این است كه نیشابوریان در ساخت این سكه از نانو ذرات طلا استفاده می‌كرده‌اند و از نانو ذرات نقره برای جایگزینی در بین نانو ذرات طلا و تبدیل آنها به مایكرو ذره استفاده می‌كردند. وجود ذرات نانو طلا در این سكه باعث بازتابش نور به رنگ قرمز می‌شود. لذا این سكه، بسیار خاص بوده و در عین حال كه فقط از طلا و نقره درست شده بود قرمزرنگ بود.

بر این اساس من فكر می‌كنم این افتخاری برای ایران است و البته نیاز به این هست كه گروه‌های باستان‌شناس در ایران و مورخین روی این قضیه كار كنند اما متأسفانه هنوز این اتفاق نیفتاده و امیدوارم در آینده یا خود من و یا دیگران روی این قضیه به‌صورت مستند كار كنند.

  • من دو مقاله از شما خوانده‌ام كه یكی از آنها با عنوان طراحی شلیك هوشمند با فرماندهی مستقیم مغز انسان بود و مقاله دیگری در زمینه فناوری محیط مولكولی ذخیره اطلاعات. آیا از این دو طرح استفاده عملی هم شده و به مرحله اجرا رسیده است؟

درباره فناوری محیط مولكولی ذخیره اطلاعات باید عرض كنم ما در حال حاضر نسل‌های جدید مولكول ذخیره اطلاعات را طراحی كرده‌ایم ولی وارد مرحله تحقیقاتی‌اش نشده‌ایم ولی طراحی شده است. فناوری محیط مولكولی ذخیره اطلاعات نسل اول دو عیب دارد گران‌قیمت و تهیه آن زمان‌بر است. یعنی برای ذخیره اطلاعات زمان زیادی باید صرف شود. این اشكالات باعث شده تا این فناوری فقط برای استفاده در محیط‌های نظامی مقرون به صرفه باشد.

ما بعدا به این فكر افتادیم كه از نسل‌های جدیدی از این فناوری استفاده كنیم كه ضمن ارزان‌تر بودن از سرعت بالاتری برای ذخیره دیتا برخوردار باشد. این كار در ایران انجام شد اما در همان سال‌ها ما هرچه تلاش كردیم جایی را پیدا نكردیم كه علاقه‌مند به استفاده از این سیستم باشد و تمام تماس‌هایی كه گرفتیم به جایی نرسید لذا ما این موضوع را منتشر كردیم و این بر خلاف فعالیت‌هایی است كه در اروپا انجام می‌شود. در غرب فعالیت‌ها منتشر نمی‌شود تا زمانی كه ثبت شود و ارزش مالی داشته باشد. در آن زمان ما چنین سیستم‌هایی در كشور نداشتیم.

لذا در برخی كنفرانس‌های داخلی و خارجی این تحقیقات را ارائه دادیم. در همان موقع دكتر فیلیپه رئیس طرح كئو از كشور سوئیس با من تماس گرفت و ابراز علاقه كرد كه بتوانند از این سیستم برای ذخیره اطلاعات و استفاده در طرح كئو استفاده كنند. طرح كئو در واقع موشكی بود كه پیام‌های بشر فعلی را برای موجودات احتمالی در فضا به دور دست‌ها می‌برد. بنا براین ما متأسفانه آن را ثبت نكردیم وانتشار عمومی دادیم ولی نسل دومMERI را كه در حال كار روی آن هستیم ابتدا ثبت می‌كنیم.

  • در باره نسل دوم فناوری توضیح دهید؟

در نسل اول ما اجزا را همزمان با ساخت مولكول‌ها می‌ساختیم اما در نسل دوم از قبل با متد‌هایی محیط مولكولی را در مقیاس چند میلیون زنجیره می‌سازیم و بعد با تكنیك‌های خاصی هنگام ذخیره اطلاعات آنها را تغییر می‌دهیم كه بازخوانی آن سریع‌تر خواهد بود. این كار ارزان‌تر هم تمام خواهد شد.

  • حدودا چه حجم اطلاعات می‌تواند روی یك مولكول سوار شود؟

از نظر تئوری روی كاغذ، هیچ محدودیتی نداریم اما محدودیت واقعی رایانه‌هایی است كه هنوز ساخته نشده‌اند و تا زمان ساخت چنین رایانه‌ای زمان زیادی فاصله داریم. فعلا در حد كارهای نظامی و صنعتی كاربرد دارد.

علت اینكه ثبت نسل دوم این فناوری طول كشیده این بوده كه در 2 سال گذشته درگیر یك كار اجرایی در زمینه نانو فناوری بودیم و آن احداث یك شهرك بین‌المللی در منطقه خاورمیانه است كه به‌دلیل محرمانه بودن من نام كشور مورد نظر را ذكر نمی‌كنم.

  • ممكن است در باره جزئیات این طرح توضیح دهید؟

گروه بین‌المللی پولو نانو فناوری من را مامور طراحی این شهرك كرد. این طرح پذیرفته شد و توسط سرمایه‌گذار برای یك سرمایه‌گذاری 500 میلیون یورویی مورد تایید قرار گرفت و الان در مراحل اجرای این طرح هستیم و گروه بین‌المللی پولو فناوری اجرایش را نیز به من محول كرده است.

این شهرك یك شهرك بین‌المللی خواهد بود كه تمام وندال‌های نانو، از جمله مراكز تحقیقاتی نانو، تولید‌كنندگان و فروشندگان نانو این امكان را دارند كه در كنار همدیگر وارد این شهرك شوند و از سرویس‌های مركزی نانو موجود در آن از جمله آزمایشگاه‌های مدرن و گوناگون نانو استفاده كنند. زیرا این آزمایشگاه‌ها بسیار متنوع و گران هستند. لذا ‌طوری طراحی شده كه شركت‌های دست‌اندركار نانو بتوانند در این شهرك فعالیت قوی داشته باشند و ما در حال حاضر سرگرم تدوین آخرین مراحل اجرایی این طرح هستیم و به‌زودی كار آن شروع می‌شود.

  • چرا در منطقه خاورمیانه؟

به این علت كه اكثر دست‌اندركاران این شركت پولو فناوری مثل خود بنده اصالتا متعلق به این منطقه و عمدتا ایرانی هستند. این هم نوعی نگاه خاص بوده است. دلیل دیگر هم این است كه این منطقه غنی از انرژی است و این شهرك می‌تواند از منابع انرژی منطقه استفاده كند.

  • چرا محرمانه است؟

چون ما در مراحل اجرای طرح هستیم و حساسیت‌هایی مبنی بر اینكه اطلاعات این طرح حفظ شود وجود دارد. بیزنس پلن این طرح 3 سال طول كشیده و فقط برای آوردن این طرح روی كاغذ ده‌ها هزار دلار هزینه شده است بنابر این بسیار حساس است.

  • فاز اجرایی كی آغاز می‌شود؟

در سال 2009 امیدواریم شروع به كار كند.

  • می‌دانید كه ما در ایران از نظر مقالات نانو پیشرفت‌هایی داشته‌ایم اما در زمینه تبدیل دانش به فناوری موفق نبوده‌ایم به‌نظر شما مشكل چیست؟

در كشورهای جهان سوم یا در حال توسعه ما همیشه برعكس وارد موضوعات می‌شویم. در همه دانشگاه‌های ما مباحث و طرح‌های پژوهشی با میزان بودجه آغاز و سپس با مسائل دیگری درگیر می‌شود. اما چیزی كه مورد توجه قرار نمی‌گیرد این است كه نتیجه كار پژوهشی چه خواهد بود و حاصل آن چه مشكلی از جامعه را رفع خواهد كرد. لذا ما اصلا در باره محصول و فناوری صحبت نمی‌كنیم و فقط می‌خواهیم تولید علم انجام بدهیم. فقط اندكی پایشان را جلوتر گذاشته و از تولید محصول صحبت می‌كنند ولی در كشورهای پیشرفته روی این متمركز می‌شوند كه اولا نتیجه یك كار پژوهشی تولید چه فناوری و به ویژه محصولی خواهد بود و ثانیا چه سرنوشتی در انتظار این محصول خواهد بود و چه بازاری خواهد داشت؟ وقتی شما پروپوزال به آنها می‌دهید قبل از اینكه بپرسند بودجه‌اش چقدر است از سرنوشت محصول صحبت می‌كنند.

در ایران بر عكس است یعنی اول پژوهش انجام می‌دهیم بدون آنكه فكر كنیم آیا محصولی تولید خواهد شد و درصورت تولید محصول آیا به درد جامعه می‌خورد و بازاری خواهد داشت و به عبارت بهتر باعث تولید ثروت و ایجاد رفاه برای جامعه خواهد شد یا نه؟ محصول را تولید می‌كنیم بعد در باره آن فكر می‌كنیم لذا برخی جاها كه كپی كننده‌های خوبی هستند، مخصوصا آسیای جنوب شرقی، به محض مشاهده یك فناوری جدید از روی آن كپی می‌كنند و با وجود نداشتن یك سیستم ثبتی معتبر فناوری و محصول از دستمان می‌رود. لذا من معتقدم زنجیره دانش در ایران یك گپ (شكاف) بزرگ دارد كه در زمینه نانو هم همین مسئله صادق است.

نكته دیگر این است كه بین نانو ساینس و نانو فناوری تفاوت وجود دارد. نانو ساینس قبل از جنگ جهانی دوم به وجود آمده است اما نانو فناوری جدید است و با محصول و فناوری سر و كار دارد و ما در ایران بیشتر در زمینه نانو ساینس كار می‌كنیم نه نانو فناوری.

  • میزان سرمایه‌گذاری اروپا برای نانو در سال 2009 چقدر است؟

در سال 2008 در آمریكا فقط بودجه دولتی برای نانو یك میلیارد و 200 میلیون دلار و همین رقم در روسیه 6‌میلیارد و 800 میلیون دلار بوده است. در اروپا حدود یك‌میلیارد و 300‌میلیون دلار و در چین یك میلیارد دلار بوده است. در آمریكا حجم كل بازار نانو در سال‌جاری 9‌میلیارد دلار بوده و همین رقم در سال 2015‌به حدود 3 تریلیون دلار خواهد رسید. سیر گسترش محصولات نانو در سال به حدی بوده كه در سال 2008 روزانه 60‌محصول جدید نانو ارائه شده است و در سال 2009‌روزانه 500‌محصول جدید وارد بازار خواهد شد. تازه این فناوری هنوز به مرحله انفجاری نرسیده است و در چند سال آینده این فناوری به حدی خواهد رسید كه روی تمام محصولات مورد استفاده ما در جامعه تاثیر خواهند گذاشت.

  • از انقلاب نانو زیاد صحبت می‌شود در باره تاثیرات شگرف نانو بر جامعه چه دیدگاهی دارید؟

بسیاری از محصولات نانو هنوز لوكس هستند، پیش‌بینی من این است كه بیشترین كاربرد در 10 سال آینده در نانو مواد خواهد بود. از جمله در محصولات آرایشی تحول بزرگی خواهد شد. البته در نانو داروها خیلی كار شده است اما چون اخذ تاییدیه‌های دارو بسیار مشكل است طول می‌كشد تا عمومی شود. زمینه دیگر خودروسازی است كه از نانو كامپوزیت‌ها به‌علت سبكی و مقاومت زیاد این نوع مواد استفاده خواهد شد. یكی از اصلی‌ترین كاربردها هم در امور نظامی بوده است كه اولین بار توسط روس‌ها انجام شد و بعد آمریكایی‌ها استفاده كردند اما گزارش‌های آن به‌علت محرمانه بودن منتشر نمی‌شود. در پزشكی هم استفاده‌های فراوانی خواهد داشت.

  • شنیده‌ام محصولات نانو هنوز استاندارد‌سازی‌ نشده است و روی آن كار می‌شود و گفته می‌شود محصولات نانو ممكن است مشكلات سلامتی برای انسان داشته باشد در این باره چه نظری دارید؟

این طور نیست كه استاندارد وجود نداشته باشد بلكه كند پیش می‌رود زیرا این مواد خاصیت نو دارند و برای بشر شناخته شده نیستند. سیستم ایمنی بدن انسان برای اینكه بتواند نسبت به ماده‌ای واكنش نشان بدهد باید آن ماده بزرگ و پیچیده باشد. نانو مواد هم كوچك و هم ساده هستند لذا سیستم ایمنی بدن نمی‌تواند واكنش نشان دهد. در كشورهای در حال توسعه و ازجمله ایران در بخش تحقیقات ایمنی این فناوری‌ها خیلی كند پیش می‌روند و موارد ایمنی را رعایت نمی‌كنند.

من اخیرا یك سخنرانی در باره ایمنی نانو داشتم كه با واكنش خوبی از سوی شركت‌های تولید‌كننده نانو و حتی بعضی مسئولان مواجه نشد. من حرفم این بود كه باید سلامت محیط‌زیست و مردم در نظر گرفته شود و بدون تحقیق كافی از این فناوری‌ها استفاده نشود. در علوم مدرن نباید ذوق زده عمل كنیم. نانو فناوری محصولاتی را به ارمغان خواهد آورد كه رفاه را ایجاد می‌كند اما نباید طوری از این فناوری استفاده كنیم كه بر عكس شود. باید همزمان با توسعه نانو فناوری، امنیت و ایمنی آن مورد بررسی قرار گیرد. در نانو، این مشكل وجود دارد كه اولا ذرات نانو در محیط زیست قابل پیدا كردن نیستند ثانیا قابل جمع كردن نیستند. لذا باید سیاستگذاران نانو این موارد را مورد توجه قرار دهند و همگام با توسعه نانو بدون ذوق‌زدگی، در زمینه خطرات انسانی و زیستی آن نیز پژوهش كنند.




دیدگاه ها : نظرات
آخرین ویرایش: - -